ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα εν ενεργεία μη κυβερνητικά σωματεία του ευρύτερου Ελληνισμού. Ιδρύθηκε επί αγγλικής κατοχής της Κύπρου από μικρή ομάδα Κυπρίων Επιστημόνων. Η σύστασή της μπορεί να θεωρηθεί ως ο επιστημονικός αντίλογος των Κυπρίων στη στυγνή περίοδο της Παλμεροκρατίας (1933-1939), που ακολούθησε την εξέγερση του 1931, ως αντίδραση στην πολιτική του αφελληνισμού της Κύπρου, που επέβαλαν τότε οι Άγγλοι. Τα 24 ιδρυτικά μέλη συνήλθαν σε Γενική Συνέλευση στις 17 Απριλίου 1936 στο Παγκύπριο Γυμνάσιο Λευκωσίας. Ενέκριναν το καταστατικό και εξέλεξαν το πρώτο διοικητικό συμβούλιο, που αποτελείτο από τους Κωνσταντίνο Σπυριδάκι πρόεδρο, Σάββα Χρίστη αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Αιμιλιανίδη γραμματέα, Αντώνιο Ιντιάνο ταμία και Νέαρχο Κληρίδη, Γεώργιο Παπαχαραλάμπους και Κώστα Προυσή μέλη. Διατελέσαντες πρόεδροι της Εταιρείας: Κωνσταντίνος Σπυριδάκις (1936-1976), Γεώργιος Παπαχαραλάμπους (1976-1986), Κύπρος Χρυσάνθης (1986-1998), Γεώργιος Ιωαννίδης (1998-1999), Ανδρέας Μιτσίδης (1999-2006).
Έμβλημα της Εταιρείας είναι αετός με ανοικτές φτερούγες από παράσταση του αρχαίου νομίσματος του βασιλέως της Πάφου. Γύρω φέρει την επιγραφή: “Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών”.
Ο Ύμνος της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών γράφτηκε το 1987 από τον Κύπρο Χρυσάνθη και μελοποιήθηκε από τον Θεόδουλο Καλλίνικο με την ευκαιρία των εορτασμών των πενήντα χρόνων από την ίδρυση της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών. Δημοσιεύθηκε στον πεντηκοστό τόμο (1986) των Κυπριακών Σπουδών (εκδ. Λευκωσία 1987).
ΒΑΣΙΚΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΕΣ
Η Εταιρεία στεγάζεται στο παλαιό Αρχιεπισκοπικό Μέγαρο, που της παραχωρήθηκε για το σκοπό αυτό από τους αείμνηστους Αρχιεπισκόπους Μακάριο Β΄ (1947-1950) και Μακάριο Γ΄ (1950-1977).
Βασικοί σκοποί της Εταιρείας είναι η συλλογή, διάσωση, μελέτη και έκδοση α) του ιστορικού υλικού, που έχει σχέση με όλες τις περιόδους της Ιστορίας της Κύπρου, β) του γλωσσικού υλικού, που αναφέρεται στην ιστορία και την εξέλιξη της κυπριακής διαλέκτου, γ) του λαογραφικού υλικού όλων των ιστορικών περιόδων της Κύπρου, και δ) η συλλογή έργων της Κυπριακής λαϊκής τέχνης, η συντήρηση, η μελέτη και η προβολή τους.
Οι κυριότερες δραστηριότητες της Εταιρείας είναι:
- Ετήσια έκδοση Επιστημονικού Δελτίου με την ονομασία “Κυπριακαί Σπουδαί”. Μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει 72 τόμοι. Σ’ αυτό δημοσιεύονται μελέτες, που αναφέρονται στην ιστορία, αρχαιολογία, λαογραφία, γλώσσα, τέχνη, εκπαίδευση και άλλα θέματα που αφορούν την Κύπρο. Το 1946 βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών.
- Σειρά αυτοτελών εκδόσεων, οι οποίες αναφέρονται σε πτυχές του πολιτισμού της Κύπρου. Ενδεικτικά αναφέρουμε: Αγγελική Πιερίδου, Κυπριακή Λαϊκή Τέχνη, 1980. Ανδρέας και Ιουδήθ Στυλιανού, Εν τούτω Νίκα, 1971. Ελένη Παπαδημητρίου, Εθνογραφικά Καρπασίας, 1992. Μαργαρίτα Δημητρίου, Θέατρο Σκιών, 2004.
- Ίδρυση Μουσείου Λαϊκής Τέχνης (1937). Σ’ αυτό εκτίθενται υφαντά, κεντήματα, ξυλόγλυπτα, είδη αργυροχοΐας, καλαθοπλεκτικής και άλλα αντικείμενα της λαϊκής τέχνης του νήσου. Το Μουσείο στεγάζεται στο ισόγειο του παλαιού οικήματος της Αρχιεπισκοπής, που το παραχώρησε για το σκοπό αυτό στην Εταιρεία ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ο Β΄(1947-1950). Βασικοί συντελεστές στη σύσταση και τον εμπλουτισμό του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης υπήρξαν ο αείμνηστος Αδαμάντιος Διαμαντής και η λαογράφος Ελένη Παπαδημητρίου.
- Καταρτισμός βιβλιοθήκης με βιβλία, κύρια κυπρολογικού περιεχομένου, καθώς και αριθμό χειρογράφων.
- Διοργάνωση Διεθνούς Κυπρολογικού Συνεδρίου. Μέχρι τώρα έχουν διεξαχθεί τέσσερα συνέδρια (Α΄ 1969, Β΄ 1982, Γ΄ 1996, Δ’ 2008) και έχουν κυκλοφορήσει τα πρακτικά τους.
- Διοργάνωση Επιστημονικών διαλέξεων και ανακοινώσεων για θέματα, που αναφέρονται στην Κύπρο και τον Πολιτισμό της.
- Συμμετοχή σε διάφορα ΕυρωπαΙκά Προγράμματα.
Για την όλη δράση και προσφορά της η Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών στις 24 Μαρτίου 1946. Βασικοί οικονομικοί αιμοδότες της “Εταιρείας” είναι η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου, το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και ο Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού. Περιστασιακά έτυχε αξιόλογης οικονομικής στήριξης από την Ιερά Μονή Κύκκου, το Ίδρυμα Λεβέντη, το Ίδρυμα Παρασκευαΐδη και άλλους.
